فرآيند پرداخت خسارت بيمه باربري

1-     پس از اعلام خسارت كتبي یا تلفني بيمه گذار ، بيمه نامه از واحدصدور اخذ و پرونده خسارت تشكيل مي شود.

2-     در صورت نياز كارشناس بازديد ازمحموله خسارت ديده بازديد، و علت و ميزان خسارت را گزارش مي نمايد.

3-     اسناد ومدارك مورد نياز جهت بررسي پرونده خسارت با توجه به شرايط بيمه نامه و علت خسارت ازبيمه گذار دريافت مي شود .

4-      در صورت قابل پرداخت بودن خسارت ميزان خسارت محاسبه و رقم خسارت طبق آئين نامه حدود اختيارات به تائيد مسئولين مي رسد .

5-      در صورت تائيد رقم خسارت ، حواله خسارت صادر و پس از دريافت برگ جانشيني يا رسيد تسويه خسارت از بيمه گذار چك خسارت تحويل وي مي گردد.

6-     در صورت قابل پرداخت نبودن خسارت ، مراتب به اطلاع بيمه گذار خواهد رسيد و پرونده مختومه مي گردد .

7-      در صورت اعتراض بيمه گذار به مبلغ خسارت يا مختومه شدن پرونده ، پرونده خسارت مجددا" رسيدگي شده و نتيجه نهايي به اطلاع بيمه گذار خواهد رسيد .

اسناد مورد نياز جهت پرداخت خسارت

الف - اسناد حمل وخرید

- پیش فاکتوریا پرو فرما proforma invoice
- بارنامه bill of lading
- فا کتور commercial invoice
- صورت بسته بندی packing list
- گواهی مبداء certificate of origin
- بارنامه حمل داخلی

ب - اسناد خسارت

- صورت مجلس گمرکی : زمانی که خسارات وارده به کالا در گمرکات مشهود باشد سندی به نام صورت مجلس گمرکی توسط مقامات گمرک تنظیم می گردد که مبین نوع و تعداد کالا از نظر کم وکیف خسارت بوده و به تایید و امضاء گمرک و شرکت حمل و نقل مربوطه می رسد این سند حائز اعتبار حقوقی جهت اقدامات بازیافت خسارت می باشد .
- راهنامه CMR : در صورت حمل زمینی این سند که مخصوص حمل کننده است صادر می شود ودرمواردیکه محموله حمل شده در طی مسیر دچار خسارت گردد کم وکیف خسارت در CMR مربوطه درج و توسط راننده تایید و ممهور به مهر شرکت حمل و نقل می شود این سند حائز اعتبارحقوقی جهت اقدامات بازیافت خسارت میباشد .
- قبوض انبار گمرکی : هنگامی که کالاها وارد انبار گمرک می شوند قبض انبار از سوی مسئولین صادر می گردد و درمواردیکه کالا دارای خسارت باشد مراتب در قبض انبار مربوطه درج می گردد.
- گواهی عدم تحویل : در صورتیکه یک یا چند بسته کامل ازکل محموله به مقصد نرسد شرکتهای حمل و نقل پس از بررسی موضوع و عدم دریافت اطلاعی از کالای مفقود شده و براساس صورت مجلس گمرکی تنظیم شده در گمرکات نسبت به صدور گواهی عدم تحویل اقدام می نمایند که سندی ضروری جهت بررسی خسارت واقدامات بازیافت خسارت می باشد .
- گزارش مقامات انتظامی و کروکی حادثه : این سند هنگام وقوع تصادف و یا بروز حوادث جاده ای توسط مقامات انتظامی محدوده مربوطه تهیه می گردد وحاوی اطلاعاتی در خصوص چگونگی تصادف و مقصرین حادثه می باشد .
- قبوض باسکول : قبوض باسکول جهت بررسی کسریهای احتمالی کالا مورد استفاده قرار میگیرند.
- گواهی بازرسی کالا : در صورتیکه خسارت درخارج از کشور اتفاق افتاده باشد بازدید کارشناسی توسط موسسات معتبری از قبیل Lloyds,SGS,IGS,IEI,…انجام می پذیرد و گواهی مربوطه مبنی بر علت ومیزان خسارت صادرمی گردد این گواهی جهت بررسی دقیق خسارت ضروری می باشد .
- گزارش بازرسی کمیت وکیفیت کالا quality and quantity inspection : گزارشی که به منظور تعیین کمیت وکیفیت وسایر مشخصه های کالا یا تجهیزات توسط موسسه های بازرسی مستقل تهیه می شود . سورویا نس نیز یکی از گزارشات بازرسی است که پس از انجام عملیاتی ازقبیل بازرسی ،بازبینی ، نمونه برداری ، اندازه گیری ، آزمایش و ... صادر می گردد .
- درافت سوروی : تعیین مقدار کالاها ی فله مانند غلات ،آهن الات و غیره( مواد فله خشک) روی کشتی با روش DRAFT SURVEY صورت می گیرد در این روش درافت کشتی قبل و بعد از تخلیه محموله در نظر گرفته می شود و پس از اعمال فاکتورهای دیگری از جمله VEF,DEADWEIGHT,… و براساس قانون ارشمیدس وزن کالا بدست می آید .
- ULLAGE SURVEY: تعیین مقدار کالاهای فله مایع روی کشتی با آلیج گیری صورت میگیرد. باتوجه به کالیبره بودن مخازن ، اندازه گیری میعانات تابع وزن مخصوص ، درجه دما و بررسی وضعیت قرارگرفتن کشتی در حالت عدم تعادل می باشد که برای رسیدن به وضعیت استاندارد از جداول مخصوصی دراین زمینه استفاده می شود تا وزن کالا به طوردقیق اندازه گیری شود .

ج - اسناد گمرکی و بانکی

- اعلامیه فروش ارز
- برگ ثبت سفارش
- پروانه سبز گمرکی
- اظهارنامه خروجی کالا (صادراتی)

- پروانه ورود موقت کانتینر

اسناد موردنیاز جهت بررسی پرونده خسارت با توجه به نوع خسارات

بیمه گر با توجه به شرایط بیمه نامه ،شیوه حمل ، نوع خسارت، علت و میزان خسارت و همچنین ماهیت کالا حسب مورد برخی از اسناد موردنیاز را درخواست می نماید که بیمه گذار و یا نمایندگان وی بایستی در اسرع وقت اسناد و مدارک مربوط به خسارت را به بیمه گر تسلیم نمایند .

برگهاي جانشيني يا وكالت نامه

به موجب ماده 30 قانون بیمه ایران در خصوص اصل جانشینی " بیمه گر در حدودی که خسارت وارده را قبول می کند ، در مقابل ا شخاصی که مسئول وقوع حادثه یا خسارت هستند قائم مقام بیمه گذار خواهد بود و اگربیمه گذار اقدامی کند که منافی با حق مزبور باشد درمقابل بیمه گر مسئول شناخته میشود . بیمه گر پس از پرداخت خسارت حق رجوع به مسئول خسارت را با دریافت وکالتنامه از بیمه گذار بدست آورده و اقدامات لازم را به عمل می آورد. برگهای رسید تسویه خسارت پس از پرداخت خسارت ، بیمه گر دو برگ رسید تسویه خسارت را با ذکر مشخصات بیمه نامه وچک صادر شده تهیه می نماید که بایستی به مهر و امضای بیمه گذار برسد .
گواهی تمدید مدت اعتبار بارنامه هنگامیکه بیمه گر با دریافت اسناد و مدارک مثبته و به جانشینی از طرف بیمه گذارعلیه متصدیا ن حمل و نقل اقامه دعوی مینماید اهمیت مدت اعتبار بارنامه های حمل مطرح می شود . مدت اعتبار بارنامه های حملبسته به نوع حمل و کنوانسیونهای بین المللی به شرح ذیل است.
• مهلت قانونی اقامه دعوی در خصوص بارنامه های کشتیرانی یکسال پس از تاریخ تخلیه کالا و در صورت عدم تحویل کالا از تاریخی که می بایست تحویل داده شود .
• مهلت اقامه دعوی علیه متصدی حمل ونقل دریایی در کنوانسیون دریایی یکسال پس از تاریخ تخلیه کالا.
• مهلت اقامه دعوی در بارنامه های فیاتا 9 ماه پس از تاریخ تخلیه کالا .
• مهلت اقامه دعوی در کنوانسیون CMR یکسال از تاریخ تخلیه کالا .
• مهلت اقامه دعوی دربارنامه های هوایی(یاتا) دو سال از تاریخ تخلیه کالا .
در صورتیکه در مهلت مقرریعنی طی مدت اعتبار قانونی ادعای جبران خسارت نشود مشمول قانون مرور زمان میگردد (مرور زمان عبارتست از گذشتن مدتی که بموجب قانون پس از انقضای آن مدت دعوی شنیده نمی شود ) . در صورتیکه بیمه گذار اسناد ومدارک لازم را ظرف مهلت مقرر ارائه ننماید بایستی تمدید مدت اعتبار بارنامه را که معمولا " 6 ماه ازتاریخ انقضاء میباشد ازشرکت حمل ونقل مربوطه درخواست نموده و گواهی مربوطه را به بیمه گر تحویل نماید .

وظايف بيمه گذار قبل از وقوع حادثه

بيمه‌ گذار ضمن‌ اينكه‌ كالا را بيمه‌ مينمايد موظ‌ف‌ است‌مراقبتهاي‌ لازم‌ را جهت‌ محافظ‌ت‌ آن‌ بكاربرده‌ و عملي‌انجام‌ نـدهد كـه‌ كالاي‌بيمه‌ شده‌ در معرض‌ خط‌ر بيشتري‌ قرار گرفته‌ و احتمال‌ آسيب ديدگي‌ را افزايش‌دهد و اگر در ط‌ول‌ مدت‌ بيمه ‌اقدامي‌ به ‌نظ‌ر ميرسد كه ‌انجام ‌آن‌ در حد توان‌ بيمه‌ گذار ميباشد و به‌ مدد آن‌ جلوي‌ بروز يا گسترش‌ خسارت‌ گرفته ‌ميشود انجام‌دهد ولو اينكه ‌در اين‌ مورد هزينه‌هائي‌ نيزصرف‌ گردد لذا بيمه‌گذار نبايد به‌اتكاء اينكه ‌مال‌ خود را بيمه‌ كرده‌ درانجام‌ اين‌ وظايف‌ كوتاهي‌ كند .
ازجمله‌ وظايف‌ بيمه‌گذار درارتباط‌ با موضوع‌ فـوق‌ ميتوان ‌انتخاب‌ وسيله‌ نقليه‌مناسب‌ - استفاده‌ از جرثقيل‌ و ابـزارآلات‌ مناسب‌ جهت‌ بارگيري‌ و تخليه‌ - نگهداري‌ كالا در انبار سر پوشيده‌ گمركات‌ و بنادر- بسته‌بندي‌ صحيح‌ و متناسب‌ باشيوه‌ حمل‌ را نام ‌برد.

وظايف بيمه گذار بعد از وقوع حادثه

وظایف بیمه گذار پس از وقوع حادثه از درجه اهمیت بیشتری برخورداراست بطوری که گاهی عدم انجام این وظایف موجب میشود که بیمه گر از پرداخت تمام یاقسمتی از خسارت خودداری کند اهم این وظایف عبارتند از :
- در صورت بروز خسارتکه جبران آن در تعهد بیمه گر میباشد مراتب را بلافاصله ودر اولین زمان ممکن منتهی در ظرف پنج روز از طریق ارسال نامه، نمابر، تلفن وغیره به شرکت بیمه اعلام نماید و مواردی که در نامه اعلام خسارت بایستی درج شود شامل شماره بیمه نامه ، نوع خسارت ،محل استقرار کالا ، ودر صورت امکان میزان خسارت وارده به کالا میباشد .
- به هنگام بروز خسارت تمهیدات لازم جهت جلوگیری از تشدید و توسعه خسارت بعمل آورد بدیهی است کلیه هزینه های مصرف شده در این ارتباط که معقول ومنطقی باشد قابل رسیدگی و پرداخت خواهد بود .
- بیمه کذار میبایستی در صورت مشاهده خسارت یا اطلاع از آن اقدام لازم را علیه مقصر انجام دهد لذا در ارتباط با خسارات مشهود ناشی از حمل ،بلافاصله ودر مورد خسارات نامشهود حداکثر در مدت سه روز از تاریخ دریافت کالا با ارسال نامه سفارشی به موسسه حمل ونقل اعتراض خود را اعلام ومسئولیت اورا گوشزد کند سپس رونوشت نامه سفارشی به همراه پاسخ شرکت حمل ونقل وسایر اسناد ومدارک خسارت را به شرکت بیمه ارسال نماید .
- در مواردی که بیمه گذار از سالم بودن کامل کالامطمئن نباشد بهیچوجه نباید رسید بدون قیدوشرط به متصدیان حمل نقل بدهد .
- درمواردی که تمام یا قسمتی از کالا از طرف موسسه حمل ونقل به بیمه گذار تحویل نشود ،او موظف است که پس از تنظیم صورت مجلس کسرتخلیه ، گواهی کتبی عدم تحویل را از موسسه مزبور درخواست نماید.

نكات حائز اهميت در امور خسارت

مواردی که قاعده نسبی خسارت اعمال می شود :

1-  بر اساس ماده 10و11قانون بیمه در صورتی که مالی به کمتر از قیمت واقعی بیمه شده باشد بیمه گر فقط به تناسب مبلغی که بیمه کرده است با قیمت واقعی مال مسئول خسارت خواهد بود و چنانچه بیمه گذار با قصد تقلب مالی را اضافه برقیمت عادله در موقع عقد قرارداد بیمه کندعقدبیمه باطل است وحق بیمه دریافتی قابل استرداد نیست . لیکن اگر قصد تقلب بیمه گذار ثابت نشود خسارت به نسبت ارزش مال محاسبه خواهد شد . بیمه گر به هنگام پرداخت خسارت ارزش کالای بیمه شده را با ارزش فاکتور مقایسه نموده و اگر ارزش فاکتور کمترباشد خسارت را مطابق فاکتور محاسبه می نماید واگر ارزش فاکتور بیشتر باشد قاعده نسبی خسارت را اعمال خواهد نمود .

2- در صورتیکه بیمه گذار به هنگام خرید بیمه نامه از تخفیفات بیمه ای مانند تخفیف حمل کالا با کانتینر و یا تخفیف حمل کالا باهواپیما وغیره استفاده نماید اما به آن عمل نکند.
3- حمل دریایی مورد بیمه باید بوسیله کشتی طبقه بندی شده ای انجام پذیرد که مورد تایید موسسات مندرج در کلوز طبقه بندی پیوست بیمه نامه باشد این کشتی باید:
• بیش از 15 سال سن نداشته باشد ، یا
• بالای 15 سال سن تا 25 سال مشروط بر اینکه کشتی بصورت لاینر بر اساس جدول زمانبندی مشخص شده ای بطور منظم در بندر مقصد ، تخلیه و بارگیری مستمر داشته باشددر غیر این صورت بیمه گذار بایستی مشخصات کشتی را قبل از شروع حمل به بیمه گر اعلام نموده و موافقت اورا اخذ نماید وشرایط و اضافه نرخ مربوطه را پرداخت کند.
درصورتیکه به هنگام صدور بیمه نامه امکان اعلام مشخصات دقیق کشتی حامل کالا توسط بیمه گذار میسر نباشد ، درموقع بررسی پرونده خسارت اطلاعات کشتی حامل محموله موردبیمه ازبیمه گذار و یا موسسات حمل و نقل مربوطه اخذ می گردد. چنانچه سال ساخت کشتی مطابق برموارد فوق الذکر نباشد حق بیمه کهنگی کشتی مطابق نرخ بخشنامه بیمه مرکزی محاسبه میشود و سپس قاعده نسبی خسارت اعمال می گردد .
شایان ذکر است در مورد کشتی های کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران تا 25 سال کهنگی تعلق نمی گیرد

فرانشیز

درصد یا قسمتی از خسارت که طبق شرایط بیمه نامه بعهده بیمه گذار است و بیمه گر نسبت به آن تعهدی ندارد مگر آنکه در مورد نوع ونحوه محاسبه آن توافق شده باشد ، هرگاه مبلغ خسارت از مبلغ فرانشیز تجاوز نماید بیمه گر مازادآن را پرداخت خواهد کرد .
اگرمجموعه شرایط بیمه نامه (B) باشد ، معادل 3% ارزش کوچکترین واحد بسته بندی تعریف شده در بارنامه به عنوان فرانشیز کالا مورد محاسبه قرار خواهد گرفت .

مثال :
واحد بسته بندی کالایی طبق مندرجات بارنامه کارتن درپالت است . هر پالت حاوی 10 کارتن بوزن 1000 کیلوگرم می باشد ، کل کالا ی حمل شده 10 پالت بوزن 10000 کیلوگرم است . خسارت وارده به این محموله طبق گزارشات کارشناسان بازدید به شرح ذیل گزارش شده است .
ازتعداد کل کالای حمل شده شامل 10 پالت بوزن 10000 کیلوگرم که هر پالت حاوی 10 کارتن می باشد تعداد15 کارتن از محتویات 2 پالت در اثر افتادن در حین تخلیه و بارگیری در محوطه گمرک دچار آسیبدیدگی گردیده است که با در نظر گرفتن ارزش بازیافت میزان خسارت وارده 65% درصد برآورد می گردد.

نحوه محاسبه فرانشیز

نحوه محاسبه کرایه حمل :

در صورتیکه تر م خرید کالا به صورت FOB باشد ، کرایه حمل کالا طی فاکتور جداگانه ای به نام FREIGHT INVOICE یا FREIGHT CHARGES مشخص می شودکه عبارتست از بهای حمل کالا از مبداء تا مقصد مندرج در قرارداد حمل .

مثال :
بیمه نامه ای وارداتی با شرایط" B" و سرمایه ارزی 100000 دلارFOB +20% ، بهمنظور حمل 10 تن کاغذ فلوتینگ از کشور اندونزی به مقصد تهران صادر شده است . کالابه انبار بیمه گذار در تهران می رسد وبا مشاهده خسارت بیمه گذار اعلام خسارت می نماید . کارشناس بیمه از کالا بازدید و میزان خسارت را 200 کیلوگرم ضایعات وآخال ازمجموع وزن 10 رول اعلام می نماید.

نحوه محاسبه خسارت

اطلاعات طبق بارنامه وفاکتور
واحد بسته بندی در بارنامه رول
تعداد کل رول ها      100 رول
مبلغ فاکتور      100000 دلار
کرایه حمل      50 دلار
وزن یک رول به کیلوگرم 100 = 10000:100
کیلوگرم فرانشیز 10 رول 30=3%×100×10
نسبت کرایه حمل 05/0 = 50:100000
قیمت یک کیلوگرم طبق فاکتور به دلار 55/11=10000:(05/1×1/1×100000)
مبلغ خسارت قابل پرداخت به دلار 5/1963=55/11×(30-200)